Werking versnellingsbak: Transmissie Service Center legt uit over werking van versnellingsbak en automaat.

Een versnellingsbak of gangwissel wordt in bijna alle motorvoertuigen toegepast om het vermogen van de verbrandingsmotor op een efficiënte manier naar de wielen over te brengen. Een verbrandingsmotor levert zijn maximale vermogen en koppel slechts in een beperkt toerentalgebied. Een versnellingsbak zet het optimale toerental van de motor om naar een ander, doorgaans lager toerental van de cardanas, zodat een betere naam eigenlijk 'vertragingsbak' zou zijn. Vaak wordt hierbij ook nog gebruik gemaakt van een toerentalsensor.

 

Tegenwoordig onderscheidt men drie typen versnellingsbakken:

 

Onderdelen

Als hoofdonderdelen in de huidige versnellingsbakken kan men onderscheiden:
- ingaande as
- hulpas
- hoofdas (uitgaande as met losse tandwielen en synchronisatiesysteem) 
- schakelmechanisme

 

Door deze laatste wordt het mogelijk om de tandwielen (met verschillende diameter) op een laag geluidsniveau met schuine tanden altijd in elkaar te laten draaien en het geruisloos schakelen over te laten aan afzonderlijke synchronisatie-onderdelen op de hoofdas. Het aantal versnellingen voor personenwagens is gewoonlijk 5 vooruit (soms 6) en 1 achteruit.

 

De ingaande as (prise as) zorgt voor de verbinding tussen de koppeling en is in deze uitvoering voorzien van een gesynchroniseerde voorschakelgroep met twee verhoudingen. Ook de voorschakelgroep wordt pneumatisch geschakeld met elektrische aansturing. De bediening gebeurt met een knop op de versnellingspook of op de EPS bediening. Uiterst rechts is de top van de prise as te zien die gemonteerd wordt in het toprollager van de krukas, over de zichtbare spiegleuven komt de koppelingsplaat.

  • foto 9 Transmissie Service Center: reparatie en revisie versnellingsbak en automaat  » Klik om in te zoomen ->

    foto 9 Transmissie Service Center: reparatie en revisie versnellingsbak en automaat

  • foto 10 Transmissie Service Center: reparatie en revisie versnellingsbak en automaat  » Klik om in te zoomen ->

    foto 10 Transmissie Service Center: reparatie en revisie versnellingsbak en automaat

Automatische versnellingsbak

Typen automatische versnellingsbakken:

Een automatische versnellingsbak of automatische transmissie is een versnellingsbak waarbij na het inschakelen van de versnelling niet meer hoeft te worden geschakeld. Het schakelen van de verschillende versnellingen kan bij deze versnellingsbak geschieden door het hydraulisch vastzetten of lossen van koppelingen die in verbinding staan met de verschillende assen van het tandwielstelsel (het planetaire stelsel). Dergelijke automaten hebben net als handgeschakelde versnellingsbakken een aantal vaste overbrengingen, ook wel trappen genoemd.

Een ander soort automaat is bijvoorbeeld de continu variabele transmissie of Variomatic, die geen vaste overbrenging heeft.

Er zijn ook halfautomatische versnellingsbakken die automatisch bediend kunnen worden, echter met een automatische versnellingsbak zijn de individuele versnellingen niet te kiezen, met een halfautomaat wel.

 

Het merk Oldsmobile introduceerde in 1939 de eerste auto met een automatische versnellingsbak.

De meeste moderne (Europese) automaten hebben 4 of 5 trappen, terwijl de automaten in modellen met krachtige motoren 6 of zelfs 7 trappen hebben.

In de Verenigde Staten is de automaat standaard: 99% van de autobezitters rijdt ermee. Veel Amerikanen kunnen niet eens schakelen. In Nederland en België zijn automaten in opkomst, maar nog steeds vooral in trek bij bezitters van exclusieve auto's. Ze kunnen een oplossing zijn voor mensen die moeite hebben meerdere dingen tegelijk te doen.

 

WERKING conventionele automaat

Door de geregelde oliedruk in de versnellingsbak wordt bij een juist toerental geschakeld naar een hogere versnelling. Zodra de auto afremt, schakelt de versnellingsbak terug naar een lagere versnelling. Zodra er gestopt wordt, schakelt de versnellingsbak automatisch terug naar de laagste versnelling. Bij stilstand is het noodzakelijk de rem ingedrukt (ingetrapt) te houden, of de auto in de 'N'-stand (Neutraal) te schakelen.

Bij moderne transmissies regelt de transmissiemodule aan de hand van een aantal sensoren (van de motor en de transmissie) de druk en de schakelmomenten af. Hierdoor reageert de transmissie sneller en verloopt het schakelen comfortabeler.

 

Standen van de keuzehendel
van een automatische versnellingsbak

De standaardstanden:

Veel oudere automaten bieden de mogelijkheid een maximumversnelling (veelal 1, 2 of 3) in te stellen, bedoeld om in de bergen op de motor te kunnen remmen.

Moderne automaten zijn vaak in een aparte stand volledig manueel (maar zonder koppeling, dus eigenlijk als een halfautomatische versnellingsbak) te bedienen. Men kan dan kiezen tussen automatisch of handmatig schakelen. Kiest men voor handmatig, dan zal de gangwissel toch automatisch terugschakelen als de snelheid te laag wordt.

Optionele standen:

 

Variomatic

Automaten werden in Nederland beroemd door autofabrikant DAF, die in 1958 het innovatieve systeem Variomatic introduceerde. Dit systeem werkt traploos en verschilt daardoor van het hierboven beschreven systeem. De Variomatic werd gelanceerd als betaalbare automaat op de DAF 600. Het systeem, dat werkt met een riem die over variabele poelies loopt had als (onbedoelde) bijwerking dat de auto net zo hard achteruit kon rijden als vooruit. Het resulteerde in georganiseerde wedstrijden 'achteruitrijden' met o.a. de DAF 66. Ook de Volvo 343 was ervan voorzien.

In verbeterde vorm onder de naam CVT, met een metalen schakelband in plaats van de riem, zijn na het opgaan van DAF in Volvo de Subaru Justy en de Ford Fiesta ermee geleverd.

Terwijl de gewone automaat vooral op exclusieve auto's voorkwam, gold de Variomatic als een systeem voor oude vrouwtjes en werd spottend 'truttenschudder met jarretelaandrijving' genoemd. De Variomatic werd dan ook na enige jaren door het publiek afgeserveerd. Sinds het begin van de 21e eeuw wordt hij echter in sterk verbeterde vorm weer gebruikt door Audi onder de naam Multitronic. Het systeem heeft een oneindig aantal versnellingen en rijdt daardoor bijna zonder enige schok. Hybride auto's als de Toyota Prius zijn eveneens met een CVT uitgerust.

 

Tiptronic

Tiptronic is de handelsbenaming van een door de firma Porsche ontwikkeld halfautomatisch transmissiesysteem. De naam Tiptronic werd voor het eerst gebruikt voor de automatische transmissie van de Porsche 964 uit 1989.

Een Tiptronic versnellingspook heeft in de linkersleuf de voor een automaat gebruikelijke standen (P-R-N-D-3-2-1), maar vanuit de stand "D" bestaat er een verbinding naar een parallele sleuf rechts. In deze sleuf schakelt men handmatig. Een beweging naar voren (aangeduid met een "+") schakelt op; een beweging naar achteren ("-") schakelt naar de lgere versnellingen. In de Tiptronic S, die voor het eerst in de Porsche 993 beschikbaar was, werd deze bediening uitgevoerd met zogenaamde 'paddles', aan het stuurwiel bevestigde hendeltjes. De overbrenging van de bediening gebeurt electrisch, sommige fabrikanten hebben inmiddels ook toetsen op het stuurwiel die de commando's overbrengen via infrarood of radiosignalen.

Alhoewel Tiptronic een door Porsche geregistreerd handelsmerk is, gebruiken de merken Volkswagen en Audi deze aanduiding al sinds de jaren 90 voor hun automatische versnelingen.

De tiptronic was in eerste instantie voor de autosport ontwikkeld teneinde een zeer snelle schakeling mogelijk te maken zonder al te veel tijd verlies door ontkoppelen. Een tiptronic zal automatisch terugschakelen als bepaalde lastgrenzen bereikt worden (de zogenaamde 'kickdown') om motorschade te voorkomen.

Bron: Wikipedia